اسکار جوش آتروفیک و هیپرتروفیک چه فرقی دارند؟ راهنمای کامل درمان

اگر سال‌ها با جوشگاه دست‌وپنجه نرم کرده‌اید و حالا جای آن‌ها روی صورت مانده، می‌دانید که این جای زخم فقط یک مسئله پوستی نیست؛ اعتمادبه‌نفس را هم درگیر می‌کند. پاسخ مستقیم سوال اصلی: اسکار آتروفیک فرورفتگی در پوست است که به‌خاطر تخریب کلاژن ایجاد می‌شود، اما اسکار هیپرتروفیک برجستگی است که از تولید بیش از حد کلاژن به وجود می‌آید؛ چون ریشه‌شان مخالف هم است، مسیر درمانشان نیز متفاوت خواهد بود.

وقتی جوش التهاب عمیقی در پوست ایجاد می‌کند، سیستم ایمنی برای ترمیم بافت شروع به ساخت کلاژن می‌کند. اگر بدن کلاژن کافی نسازد، بافت فرورفته و اسکار آتروفیک شکل می‌گیرد. اگر کلاژن را زیادی بسازد، برجستگی سفت و هیپرتروفیک ظاهر می‌شود. عواملی مثل فشار دادن جوش، ژنتیک، شدت التهاب و تأخیر در درمان آکنه احتمال اسکاری شدن را چند برابر می‌کنند.

• Ice Pick (سوزنی): فرورفتگی‌های باریک و عمیق مثل جای سوزن؛ رایج‌ترین و مقاوم‌ترین نوع.
• Boxcar (جعبه‌ای): حفره‌هایی با لبه تیز و کف صاف، بیشتر روی گونه و شقیقه.
• Rolling (غلتشی): ناهمواری‌های موجی و کم‌عمق که با نور مایل بهتر دیده می‌شوند.

بر اساس مطالعات درماتولوژی، حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد اسکارهای آکنه از نوع آتروفیک هستند.

اسکار هیپرتروفیک برجستگی قرمز و سفت است که در محدوده خود زخم می‌ماند و طی یکی دو سال ممکن است کمی کوچک شود. کلوئید اما از مرز زخم عبور می‌کند و بزرگ‌تر می‌شود؛ در افراد مستعد و در نواحی فک، شانه و قفسه سینه شایع‌تر است. هر دو به دلیل افزایش فعالیت فیبروبلاست‌ها و انباشت کلاژن نوع ۱ و ۳ ساخته می‌شوند.

• میکرونیدلینگ و درماپن: با ایجاد آسیب کنترل‌شده، کلاژن‌سازی طبیعی را تحریک می‌کند؛ برای اسکار Rolling و Boxcar مناسب است.
• لیزر فرکشنال CO2 یا اربیوم: مؤثرترین گزینه برای اسکار متوسط تا عمیق؛ معمولاً ۲ تا ۴ جلسه با فاصله ۴ تا ۶ هفته لازم دارد.
• ساب‌سیژن (Subcision): با برش باندهای فیروزی زیر اسکار، فرورفتگی Rolling را آزاد می‌کند.
• فیلر هیالورونیک: برای اسکارهای منتخب پرکننده فوری است، اما موقتی و ماندگاری حدود ۶ تا ۱۸ ماه دارد.
• پیلینگ‌های شیمیایی عمیق: برای اسکارهای سطحی و همراه با لک مفید است.

در عمل، ترکیب دو یا سه روش به‌صورت مرحله‌ای نتیجه بسیار بهتری از یک روش تنها می‌دهد؛ همین اصل در پروتکل‌های درمانی کلینیک لیما قم پایه‌گذاری شده است.

اینجا هدف مهار کلاژن‌سازی است، نه تحریک آن. تزریق داخل ضایعه کورتیکواستروئید (مثل تریامسینولون) استاندارد اول درمان است و معمولاً هر ۴ تا ۶ هفته تکرار می‌شود. لیزر پالسی رنگی (PDL) قرمزی و عروق را کاهش می‌دهد، و سیلیکون ژل یا چسب سیلیکونی به‌عنوان درمان خانگی تکمیلی توصیه می‌شود. توجه کنید که میکرونیدلینگ و لیزرهای تحریک‌کننده کلاژن برای کلوئید منع مصرف دارند.

• فشرده و دستکاری کردن جوش‌های ملتهب
• شروع درمان اسکار قبل از فرونشستن کامل فعالیت آکنه
• استفاده از اسکراب‌های خشن روی پوست ملتهب
• عدم مصرف ضدآفتاب که باعث تیره و دائم‌تر شدن جای زخم می‌شود

• آیا اسکار جوش بدون درمان محو می‌شود؟ قرمزی و لکه پس از جوش (PIE و PIH) طی چند ماه کم‌رنگ می‌شوند، اما اسکار واقعی یعنی تغییر بافت، بدون مداخله دائمی است.
• تفاوت لکه جوش و اسکار چیست؟ لکه فقط تغییر رنگ است و لمسش صاف؛ اسکار تغییر در بافت و عمق پوست است.
• چند جلسه طول می‌کشد؟ بسته به نوع و عمق، بین ۳ تا ۶ جلسه با فواصل ماهانه؛ بهبود تدریجی تا ۶ ماه ادامه دارد.
• بهترین سن برای درمان اسکار چیست؟ بعد از کنترل کامل آکنه؛ سن محدودیتی ندارد.
• درمان اسکار در قم کجا انجام می‌شود؟ کلینیک لیما قم با دستگاه‌های لیزر فرکشنال و میکرونیدلینگ استاندارد، پروتکل اختصاصی برای هر نوع اسکار ارائه می‌دهد.

اولین قدم درمان اسکار، دانستن نوع آن است: آتروفیک یعنی کمبود کلاژن و نیازمند تحریک ترمیم، هیپرتروفیک یعنی اضافه‌تولیدی کلاژن و نیازمند مهار. خوددرمانی با روش‌های اینترنتی معمولاً وقت و پول را هدر می‌دهد. اگر در قم هستید و از جای جوش‌های قدیمی خسته شده‌اید، یک جلسه مشاوره رایگان در کلینیک لیما قم رزرو کنید تا نوع اسکار شما دقیق ارزیابی و برنامه درمانی واقع‌بینانه تعیین شود.